Gokverslaving | Preventie begint vóór het probleem kan ontstaan: studenten laten nadenken over keuzes en verleiding
Hoe geef je studenten ruimte om na te denken over verleiding, groepsdruk en hun eigen keuzes, zonder dat een les verandert in een opgeheven vingertje? Dat is een vraag die mij bezighoudt wanneer ik met jongeren en studenten over gokproblematiek en weerbaarheid praat. Niet omdat iedere student die met gokken in aanraking komt een probleemgokker wordt. Juist niet. Preventie begint wat mij betreft veel eerder: bij leren herkennen wat invloed op je gedrag heeft en leren stilstaan bij de keuzes die je maakt. Ik weet hoe belangrijk dat kan zijn, omdat ik zelf jarenlang precies dat soort keuzes heb gemaakt. Ik gokte vijftien jaar. Wat begon als iets leuks, groeide uit tot een ernstige verslaving. Inmiddels ben ik bijna tien jaar gokvrij. Vanuit die ervaring ben ik Reset Rick gestart. Daarnaast heb ik een achtergrond als onderwijsassistent. Die combinatie gebruik ik om gedrag, verleiding en weerbaarheid bespreekbaar te maken in het onderwijs.
Niet vertellen wat ze moeten denken
Wanneer we het over gokken hebben, ligt een traditionele aanpak voor de hand: vertellen dat gokken risico's heeft, uitleggen hoe verslaving werkt en waarschuwen voor de gevolgen.
Allemaal waar. Maar alleen informatie geven betekent nog niet dat iemand zijn gedrag verandert.
Jongeren weten over het algemeen prima dat je geld kunt verliezen met gokken. Toch kan de verleiding op een bepaald moment sterker zijn dan die kennis. Een vriend die zegt: "Doe gewoon mee." Een telefoon waarop binnen enkele seconden een account is aangemaakt. De gedachte dat je met een kleine inzet misschien snel veel geld kunt winnen.
Daarom vind ik het belangrijker om studenten niet alleen te vertellen wat goed of fout is, maar ze vragen te laten stellen aan zichzelf.
Waarom wil ik eigenlijk meedoen?
Wat gebeurt er als mijn vrienden allemaal meedoen?
Waarom voelt een bijna-winst soms toch als een soort winst?
Hoe makkelijk vind ik het om nee te zeggen?
En wat doe ik als ik merk dat ik ergens geen controle meer over heb?
Dat zijn gesprekken waarin preventie begint.
Herkenbare situaties werken beter dan een waarschuwing
In mijn lessen probeer ik daarom aan te sluiten bij situaties die studenten herkennen. Niet alleen bij gokken, maar bij gedrag in bredere zin. Groepsdruk bijvoorbeeld. Een student die eigenlijk niet mee wil doen, maar bang is om buiten de groep te vallen.
De behoefte aan snel resultaat. Geld willen verdienen zonder lang te hoeven wachten.
Grenzen stellen. Eerst zeggen dat je honderd euro wilt uitgeven en vervolgens toch doorgaan.
Of iets verbergen. Tegen anderen zeggen dat het wel meevalt, terwijl je zelf merkt dat je steeds meer bezig bent met hetzelfde gedrag.
Door zulke situaties bespreekbaar te maken, ontstaat ruimte om na te denken zonder dat studenten meteen over hun eigen leven hoeven te vertellen.
Dat laatste vind ik belangrijk.
Een onderwijsprofessional hoeft geen persoonlijke onthullingen uit te lokken om een waardevol gesprek te voeren. Je kunt prima praten over een fictieve student, een voorbeeldsituatie of een dilemma. Studenten kunnen vervolgens zelf bepalen hoe dichtbij ze het gesprek laten komen.
Dat zorgt voor veiligheid én voor meer ruimte om eerlijk na te denken.
Mijn verhaal is een middel, niet het doel
Mijn eigen geschiedenis speelt daarin een rol. Ik vertel studenten dat ik vijftien jaar heb gegokt en uiteindelijk verslaafd raakte. Dat maakt het onderwerp concreet. Het laat zien dat gokverslaving niet iets is wat alleen "andere mensen" overkomt.
Maar mijn verhaal is niet het belangrijkste onderdeel van een bijeenkomst.
Het is een ingang. Ik wil niet dat studenten naar huis gaan met alleen het verhaal van Rick die verslaafd raakte en daarna stopte. Ik wil dat ze nadenken over hun eigen gedrag. Over verleiding. Over keuzes. Over grenzen. En vooral over het moment waarop je merkt dat iets misschien niet meer zo onschuldig is als het aanvankelijk leek.
Preventie gaat wat mij betreft dan ook niet over angst aanjagen. Het gaat over bewustwording.
Verbinding met burgerschap en begeleiding
Daarmee raakt dit onderwerp aan meer dan alleen gokproblematiek.
Onderwijs gaat immers ook over leren deelnemen aan de samenleving. Over verantwoordelijkheid nemen, omgaan met anderen, keuzes maken en kritisch nadenken over de wereld om je heen.
Gokken is daar een interessant voorbeeld van.
Studenten krijgen te maken met reclame, influencers, sociale media, financiële verleiding en allerlei digitale prikkels die ontworpen zijn om hun aandacht vast te houden. De vraag is niet alleen: "Ga je gokken?"
De bredere vraag is: "Hoe beïnvloedbaar ben je, en hoe goed ken je je eigen grenzen?"
Dat gesprek past wat mij betreft uitstekend binnen burgerschap en studentbegeleiding.
En het biedt ook een mogelijkheid om signalen bespreekbaar te maken. Niet door iedere student die gokt als probleemgebruiker te zien, maar door duidelijk te maken dat er ruimte moet zijn om aan te geven wanneer iets niet goed gaat.
Preventie voordat iemand een probleem heeft
Het is niet nodig te wachten tot iemand schulden heeft, lessen mist, liegt tegen zijn omgeving of vastloopt voordat we over gokgedrag praten.
Dat is misschien wel de belangrijkste les die ik uit mijn eigen ervaring heb meegenomen.
Preventie begint niet op het moment dat het probleem zichtbaar wordt.
Preventie begint veel eerder.
Bij een gesprek in de klas.
Bij een student die leert om nee te zeggen.
Bij iemand die durft te erkennen dat groepsdruk invloed heeft.
Bij het herkennen van de gedachte: "Met één klapper kan ik mijn problemen oplossen."
En misschien ook bij het besef dat om hulp vragen geen zwakte is.
Mijn doel met Reset Rick Onderwijs is daarom niet om studenten bang te maken voor gokken. Ik wil ze vooral iets meegeven wat veel breder toepasbaar is: het vermogen om stil te staan bij hun eigen keuzes, verleiding te herkennen en grenzen serieus te nemen.
Want uiteindelijk begint weerbaarheid niet wanneer het misgaat.
Weerbaarheid begint op het moment dat je leert herkennen waarom je doet wat je doet.
Auteur: Rick van Roij | Founder | Reset Rick
E info@resetrick.nl | W www.resetrick.nl
Foto: Profielactueel | Openart
